Türkiye’de enflasyon hesaplanırken oluşturulan tüketim sepetine konacak ürünler belirlenirken, dar gelirli vatandaşın genelinin parasını hangi kalemlere harcadığına bakılsa fena mı olur?
Türkiye’de enflasyon hesaplamalarında artık pinpon topu sepette yok. 2005’ten beri tüketim sepetlerinde pinpon topunun olmaması sevindirici.
Vatandaş parasını nerelere harcıyor?
Tüketim sepetlerinde 901 ürünün fiyatı takip ediliyor vs. Ama aslında enflasyon belirlenirken tüketim sepetinde bu kadar ürüne ne gerek var? Vatandaşın 3 kuruş parasını hangi kalemlere verdiği belli değil mi? Türkiye’de asgari ücretlilerin, emeklilerin ve toplamda dar gelirli yurttaşların maaşlarını aldıklarında paralarını harcadıkları yerler ağırlıklı olarak belli. Ev kirası, faturalar, ulaşım, gıda harcamaları, giyim, okul-kırtasiye giderleri, beyaz eşya, mobilya, elektronik ev aletleri vs. Yani toplasanız 10 kalem etmez vatandaşın cebindeki 3 kuruş maaşla satın alabildikleri şeyler.
Temel ihtiyaçlar ne kadar zamlandı?
Peki o zaman enflasyonun belirlendiği tüketim sepetinde yüzlerce ürünün fiyatının yer almasının anlamı nedir. Sonuçta nüfusun çoğunluğunu oluşturan yurttaşların harcama kalemleri çok sınırlı ve enflasyon belirlenirken bunların esas alınması daha doğru olmaz mı? Bir yılda ev kirası ne kadar arttı? Gıda ürünlerine ne zam geldi? Faturalara vatandaş artık ne kadar ödüyor? Öyle ki, artık temel tüketim maddelerinden biri olan giyim kuşama dahi vatandaş son süreçte para ayıramaz oldu. Ayakkabılar tamir ediliyor, pantolonlara yama yapılıyor. Eskimiş kıyafetlerle bir kış daha insanlar idare etmeye çalışıyor. Vatandaşın bu kış gününde düşündüğü şey, kiramı nasıl öderim, doğalgaz, elektrik faturası nasıl olur da daha az gelir, hangi gıda ürününü kampanyadan alsam kaç kuruş daha az öderim vs.
Gerçek enflasyon nasıl hesaplanır?
Hal böyleyken madem enflasyon doğru dürüst hesaplanacak o zaman öncelikle vatandaşın parasını ağırlıklı olarak nerelere harcadığına bakmak gerekiyor. Vatandaşın alamadığı, yanına bile yanaşamadığı ürünlerle tüketim sepetini doldurmanın alemi nedir? Asgari ücret ve civarında maaş alan milyonların tüketim kalemlerine bakarak enflasyon hesabı yapılsın ve gerçek de olduğu gibi ortaya çıksın. Ev, araba, elektronik eşyalar, beyaz eşya, mobilya, gıda ürünleri, faturalar vs. bir yıl öncesine göre ne kadar zamlanmışsa gerçek enflasyon oranı da bu artışlara göre hesaplansın. Bir yılda kiralar da faturalar da gıda fiyatları da katlandı. Bazı ürünlerde yüzde 100’den fazla artış var. Böyle bir durumda enflasyon yüzde 36.08 olarak açıklansa ne açıklanmasa ne. Vatandaş çarşı pazarda satın aldığı ürünün fiyatının ne kadar arttığına tanık oluyor. Zaten açıklanan resmi enflasyon oranına vatandaşın inandığı da yok. Eeee o zaman, vatandaşın inanmadığı ve gerçekle alakası olmayan bir oranın resmiyette ifade ediliyor olmasının anlamı nedir?
Toplumsal refah ne durumda?
Toplumdaki refah seviyesinin yükselmesini anlayabilmek için, yurttaşların genelinin parasını nerelere harcadığın önemli bir veridir. Yurttaşların elindeki 3 kuruşu karın tokluğu ve ayakta kalma mücadelesi için harcadığı bir yerde refahtan bahsetmek yersizdir. Öyle zenginlerin kasasındaki paralarla vatandaşın elindeki paraları toplayıp nüfusa bölmekle kişi başına şu kadar düşüyor vs. demenin bir anlamı yok. Başkasının cebindeki paradan vatandaşa ne? Bu hikayelerle vatandaşı avutmanın modası geçeli hayli zaman oldu. 7 yaşındaki bir çocuk bile böylesi hikayelere gülüp geçiyor.
Dar gelirli vatandaşın hali…
İnsanlarımız ellerine geçen sınırlı gelirle geçim derdine girdiği sürece refah mefah hikaye. Yurttaşlar artık dışarıda bir çay içerken bile kırk defa düşünüyor. İnsanlar bir süredir kendilerine üst baş alamıyor. Hele ki, şu kış günlerinde boğazından kısıp doğalgaz, elektrik faturasını denkleştirmeye çalışıyorlar. Asgari ücretle, emekli maaşıyla geçinmeye çalışan milyonların hali ahvali böyle iken, tüketim sepetiyle, rakamlarla oynamanın bir inandırıcılığı, gerçek yaşamda bir karşılığı yok.
Tüketim sepetinde neler olmalı?
Sözün özü özeti tüketim sepetinden pinpon topunun çıkarılmış olması yetmez. Yurttaşların temel ihtiyaçları için paralarını harcadıkları ürün ve hizmetlere göre bir tüketim sepeti ile gerçek enflasyon belirlenmeli ve vatandaşın enflasyon altında ezilip ezilmediğine bu veriler ışığında bakılmalıdır.
