“Gerçeğe vardık bizde edeb erkân
Hakk sevdasında erkek, kadın bir can
Pir’in ocağına sevdası olan
Işıkla yoğrulduk Alevi’yiz biz.” -Baba Mansur Ocağı Evladı Pir Ali KOÇAK-
Hakikat Yol’u (Alevilik); dayanışma ve paylaşım temeli üzerinde inşa eden ve talip-rehber-(rayber)-pir-mürşid merkezli ve ocak sistemli ikrar ve rıza esaslı çok özel bir toplumsal ve de sosyal örgütlenmedir. Rayber’i akıl ve vicdandır! Bütün yönleri ile Aleviliğin kendine özgü (Yol ve erkân’ı, felsefesi, kültürü, geleneği ve yaşama biçimi) bir bütünlük içinde temel ilke, kavram ve kuralları vardır. Bu kurallara uyma ve bu kuralları uygulama ölçüsünde “Alevi” yani yol talibi olunur. Belirlenen ilkeleri (kuralları) bireysel kabul yani rıza esasıyla Hakikat Yol’una girilmiş olunur. Bunun için ikrar gerekir çünkü bu Yol’da ikrar esastır. İkrar: bireyin (Can’ın) kendi öz iradesiyle (rızalığı ile) kabul etmesi ve bu konuda karar vermesidir. İkinci aşama bu kararı Cem’de Mürşid, Pir ve Cem’de bulunan Can’lar huzurunda ifade etmesi ve onay almasıyla Yol’a giriş sağlanır.
“Şimdi bizim aramıza
Yol’a boynun veren gelsin
İkrar ile Pir’e varıp
Hakikati gören gelsin.” -Pir Sultan Abdal-
Hakikat Yol’u (Alevilik); talip-rehber (rayber)-pir-mürşid ve musahiplik bağları, cem, lokma, sorgu-görgü, dâr-didar, semah, saz (tembur), Hızır kültü, dört kapı-kırk makam, rıza şehri ve kâmil insan anlayışı gibi değerlere sahiptir. Bu inancın (öğretinin) temelinde; talip-rehber-pir-mürşid ve musahiplik ilişkisini belirleyen semavi dinlerden farklı kendine özgü erkânlar var. Bu anlamıyla da Alevilik, mevcut diğer tüm din ve inançlar (semavi dinlerden ayrı) gibi, kavram ve kuralları tamamen kendine özgüdür. Hiçbir dinin, inancın mezhebi veya farklı yorumu değildir. Ancak kendi değerleri içinde doğru anlaşılır bir inanç (öğreti), başlı başına “eline, diline, beline” sahip olma ilkesini düstur edinen ikrar ve rıza esası hukukuna dayanan bir Yol’dur.
“Verdik bir güzele candan biatı
Ezelden ebede giden Yol bizim
Hû dedik nuş ettik ab-ı hayatı
Hakikate doğru giden Yol bizim.” VEFAİ
Özü ve var oluşu itibariyle insan (Can) hamdır, Can, büyür, gelişir, öğrenir, değişir, dönüşür. Yol’un ortaya koyduğu ana hedef, kâmil insan olmaktır. Bu anlamıyla insan (Can), Yol’un erkânı ve öğretisinden kendisine düşen payı alarak olgunlaşır. Bu süreç tamamlandığında can “eline, diline, beline” diline sahip olur. Hakikat Yol’u (Alevilik); değerlerine bağlı kalarak eylem ve söylem birliği içinde hareket eder. Gücün ve çıkarın sözcülüğünü ve savunuculuğunu yapmaz, haklıdan yana olur, haksıza karşısında durur. Sevgiyle. Aşk ile.
