PİRYOL- İSİG Meclisi ‘Çocuk İş Cinayetleri Raporu’nu açıkladı. İSİG Meclisi, 12 yılda en az 742, AKP’li yılların tümünde en 978 çocuk işçinin çalışırken hayatını kaybettiğini belirtti.
İSİG Meclisi, 2024 yılında bugüne kadar 71 çocuğun hayatını kaybettiğini açıkladı.
Çocuk İşçiliği İle Mücadele Yılı
İSİG Meclisi’nden yapılan açıklama şöyle:
Çocuk işçiliğine karşı her şehirde birlikte mücadele edelim. Bu noktada panel, çalıştay düzenlemekten basın açıklaması, miting yapmaya, ortak platformlar oluşturmaya vb. olan ihtiyaç hiç olmadığı kadar acil bir durumda. Hepimiz bu sorumluluğu almalı ve 2025 yılını gerçek anlamda Çocuk İşçiliği İle Mücadele Yılı haline getirmeliyiz.
Yüzde 91’sini ulusal basından; yüzde 9’unu ise çocuk işçilerin aileleri, mesai arkadaşları ve yerel basından öğrendiğimiz bilgilere dayanarak tespit ettiğimiz kadarıyla;
2013 yılında en az 59 çocuk işçi, 2014 yılında en az 54 çocuk işçi, 2015 yılında en az 63 çocuk işçi, 2016 yılında en az 56 çocuk işçi, 2017 yılında en az 60 çocuk işçi, 2018 yılında en az 67 çocuk işçi, 2019 yılında en az 67 çocuk işçi, 2020 yılında en az 67 çocuk işçi, 2021 yılında en az 62 çocuk işçi, 2022 yılında en az 62 çocuk işçi, 2023 yılında en az 54 çocuk işçi ve 2024 yılında en az 71 çocuk işçi olmak üzere, 2013-2024 yılları döneminde en az 742 çocuk işçi hayatını kaybetti…
Bu noktada çocuk işçilik raporlarımızda kullandığımız kavramları da kısaca hatırlatalım
• Biz her ne kadar ‘çocuk’ ve ‘işçi’yi birlikte kullanmak istemesek de ‘çocuk işçilik’ bir gerçek. Öyle ki kayıtlarımızda 10 yaşının altında çalışırken ölen çocuklar bile var. Tarlalarda, fabrikalarda, atölyelerde ve sokaklarda çalışan yüzbinlerce çocuk işçi sınıfının bir parçasıdır. Bu anlamda 18 yaşını doldurmayan ve (ücretli ya da kendi nam ve hesabına/ücretsiz/ailesi ile birlikte) çalışan toplumun her üyesini “çocuk işçi” olarak tanımlıyoruz.
• Çocuk işçiler yaşamımızın her alanında varlar. Son yıllara kadar özellikle tarımda yoğun bir çocuk işçi çalışıyordu. Çoğunluğu mevsimlik tarım işçisi olarak farklı şehirlere göç edip çadırlarda kalıyor ve en kötü koşullarda çalışıyordu. Bir kısmı ise aileleriyle birlikte sabahtan akşama kadar tarlasında çalışıyordu. Diğer yandan kentsel yoksulluğun bir sonucu olarak sokaklarda çalışan mendil satan, tartıcılık yapan, otomobil camı silen çocuklarımız vardı. Son dönemde ise kitleselleşen başka bir gerçeklik daha var. Bu da önce çırak ve kalfa adıyla çalışan şimdi ise MESEM adıyla devlet tarafından bizzat bedava emek olarak yönlendirilen metal, tekstil, kimya fabrikalarında veya inşaatlarda çalışan büyük, orta, küçük farketmez kent merkezlerine yayılan yeni bir çocuk işçi kitlesi.
• Tabi ki yasalarda belirtilen “Çocuk işçi: 14 yaşını bitirmiş, 15 yaşını doldurmamış ve ilköğretimini tamamlamış kişidir.” ve “Genç işçi: 15 yaşını tamamlamış, ancak 18 yaşını tamamlamamış kişidir.” tanımlarını da güncel olarak ve uzun vadede istisnaları, çalışma hakları, sosyal güvenceleri gözeterek unutmuyoruz.
AKP’nin hükümet olup ilerleyen yıllarda hızla devletin merkezinde yer alışının 23. yılındayız (Artık güncel ismiyle Cumhur İttifakı demek daha doğru olur). Bu dönemde hayata geçirilen tarım, sanayi, eğitim ve sosyal politikalar her geçen gün daha fazla çocuğun işçileşmesini beraberinde getirdi. Diğer yandan ise sanki “çocuk işçilik” yokmuş gibi bir hava verilerek bu sorun görünmez kılınmaya çalışıldı.
Bu görünmez kılma politikası çocuk işçilik ölümlerinde de devletin açıkladığı verilerde gözükmektedir. Çalışma Bakanlığı’nın açıklamalarına göre; 2002 yılında en az 1 çocuk işçi, 2003 yılında en az 18 çocuk işçi, 2004 yılında en az 29 çocuk işçi, 2005 yılında en az 27 çocuk işçi, 2006 yılında en az 29 çocuk işçi, 2007 yılında en az 28 çocuk işçi, 2008 yılında en az 29 çocuk işçi, 2009 yılında en az 12 çocuk işçi, 2010 yılında en az 24 çocuk işçi, 2011 yılında en az 24 çocuk işçi ve 2012 yılında en az 15 çocuk işçi hayatını kaybetti. Çalışma Bakanlığı’nın bu açıklamalarına 2013 yılı ile birlikte tuttuğumuz İSİG Meclisi verilerini de eklediğimizde “AKP’li yıllarda en az 978 çocuk işçi hayatını kaybetti”. Tabloda da görüldüğü gibi devletin resmi verileri “çocuk işçi ölümlerini saklamaktadır.”
“En az” vurgusu yapmamızın bir nedeni ulaşamadığımız çocuk işçi ölümlerinin olması diğer nedeni kimlik bilgilerine ulaşamadığımız için basında yer alan “18 yaşında”ki işçi ölümlerini çocuk işçiler kapsamına almamamız. Zira bu yaşa dair işçi ölümlerini “18 yaşını tamamlamış” olarak algılıyoruz. Ulusal ve yerel basına 18 yaşında olarak yansıyan ancak yaşını doldurmayan işçiler var mıdır? Evet, vardır. Bu noktada çocuk işçi ölümü bilgilerine eklemesek de tabloda İSİG Meclisi’nin 18 yaşında çalışırken hayatını kaybeden işçi verilerini de paylaşmamız gerekiyor:
2013 yılında en az 18, 2014 yılında en az 20, 2015 yılında en az 20, 2016 yılında en az 19, 2017 yılında en az 18, 2018 yılında en az 27, 2019 yılında en az 14, 2020 yılında en az 13, 2021 yılında en az 11, 2022 yılında en az 13, 2023 yılında en az 17 ve 2024 yılında en az 22 “on sekiz yaşındaki işçi” hayatını kaybetti. “Yani tek tek yaş bilgilerinin teyit edilmesi gereken 212 işçi demek bu…”
MESEM aracılığıyla kitleselleştirilen çocuk işçilik
• Çocuk işçi ölümlerinde her ne kadar hala tarım sektörü ilk sırada yer alsa da sanayi ve inşaatlarda ölen çocuk işçi sayısı giderek artıyor. Kırsal yoksulluğun devam etmesine rağmen çocuk işçi ölümlerinin kentlere kaymasının bazı nedenleri var. Zira kırsal yoksulluk bitmediği gibi derinleşerek devam ediyor. Ne var ki, kentsel yoksulluğun derinleşmesi, özellikle MESEM’de gördüğümüz üzere bizzat devlet politikalarıyla kitleselleştirilen çocuk işçilik ve tüm Anadolu kentlerinde yoğunlaşan Organize Sanayi Bölgesi (OSB) gerçekliği artık çocuk işçi ölümlerini kent merkezlerine ve çeperlerine taşımış durumda. Tarım işçisi çocuklar tamamen sosyal hayattan dışlandığı ve yerleşim merkezleri dışında hem yaşadıkları hem çalıştıkları alanda çevrelendiklerinden ötürü ölümleri devlet ve sermaye tarafından “görünmez” kılınıyordu. Oysa çocuk işçiler artık her yerde, kentlerin merkezinde, AVM’lerde, sokakta, şantiyelerde, sanayide ve OSB’lerde. Her ailede veya sülalede bir çocuk çalışıyor, her sokakta tanıdık bir çalışan çocuk var. Üretimden gelen bu gerçeklik çocuk işçiliği “görünür” kılıyor ancak çocuk işçilik; eğitim, öğrenim, yetişecek eleman argümanlarıyla “meşrulaştırılmaya çalışılıyor” ve ölümler maskeleniyor.
• MESEM 2016 yılı sonuna kadar var olan ‘Çıraklık Eğitim Merkezleri’nin devamı niteliğindedir. Yani (4+4+4 modeliyle birlikte) eğitim sisteminin içine daha fazla entegre edilmiş ve kitleselleştirilmiş bir çocuk işçilik sisteminden bahsedebiliriz. MESEM kapsamında yaklaşık 1,5 milyon öğrencinin olduğu açıklandı. Bu öğrencilerin yaklaşık 300 binini ise 18 yaşın altındaki çocuklar oluşturuyor. Yani çocuk işçilik “bir gün okulda dört gün işyerinde eğitim alma” uygulamasıyla meşrulaştırılıyor.
• MESEM aracılığıyla ortaokulu bitiren öğrencileri örgün eğitimden kopararak haftanın (resmi olarak) dört günü bedava işgücü olarak patronların sömürüsüne sunan MEB geçtiğimiz yaz döneminde “beceri geliştirme programı” adı altında 7. ve 8. sınıftan itibaren tüm öğrencilerin katılabileceği “zanaat atölyeleri” açtı. Eylül ayından itibaren ise on şehirde -İstanbul, Ankara, İzmir, Erzurum, Konya, Mersin, Rize, Samsun, Sivas ve Şanlıurfa- 196 okulda başlatılan pilot uygulamayla mesleki eğitim yaşı (12-13 yaşa) düşürüldü.
2013-2024 yıllarında çocuk iş cinayetlerinin işkollarına göre dağılımı şöyle:
Tarım, Orman işkolunda 402 çocuk (268 işçi ve 134 çiftçi); İnşaat, Yol işkolunda 88 çocuk; Metal işkolunda 53 çocuk; Konaklama, Eğlence işkolunda 51 çocuk; Gıda işkolunda 26 çocuk; Ticaret işkolunda 24 çocuk; Genel İşler işkolunda 22 çocuk; Taşımacılık işkolunda 19 çocuk; Tekstil, Deri işkolunda 18 çocuk; Ağaç, Kâğıt işkolunda 13 çocuk; Kimya, Lastik işkolunda 8 çocuk; Enerji işkolunda 5 çocuk; Çimento, Toprak, Cam işkolunda 3 çocuk; Madencilik işkolunda 1 çocuk; İletişim işkolunda 1 çocuk; Sağlık işkolunda 1 çocuk; Elimizdeki veriler ışığında çalıştığı işkolunu belirleyemediğimiz 7 çocuk işçi çalışırken hayatını kaybetti…
• On yıllardır en görünmez kılınan ama birçok çocuğun çalışırken hayatını kaybettiği işkolu tarımdı. Ancak tarımdaki ölümler hala ilk sırada yer alsa da her yıl azalıyor. Örneğin 2024 yılında tarımda ölen çocukların oranı yüzde 31. Bu oran 2014 yılında yüzde 61’di.
• Sanayide çırak ve kalfa olarak birçok çocuk işçi çalışıyordu. Ancak MESEM ile birlikte bu sayı tarihimizde görmediğimiz bir oranda devlet eliyle kitleselleştirildi. Bu durumun bir yansıması olarak sanayide çalışırken hayatını kaybeden çocukların oranı 2024 yılında yüzde 25’e ulaştı.
• Burada hemen belirtelim. Son bir buçuk yıldır MESEM kapsamında çalışırken ölen çocuk işçi sayısı da 12’ye ulaştı.
• Bir vurgulanması gereken husus da moto kurye olarak çalışan çocuklardır. Son yıllarda 15-17 yaş grubunda ölen moto kurye sayısı hızla arttı.
• 76’sı Suriyeli olmak üzere en az 86 göçmen çocuk işçi hayatını kaybetti. Bu ölümlerin tüm çocuk işçiler içindeki oranı yüzde 12’dir. Göçmen çocuklar patronlar açısından, ücret pazarlığı imkânı olmayan, ücret ödemelerini eksik yatırabileceği ya da geciktirebileceği, hakkını aradığında şiddet uygulayabileceği, zorla çalıştırabileceği ek bir çocuk işçi kitlesi olarak görülüyor.
2013-2024 yıllarında çocuk iş cinayetlerinin nedenlerine göre dağılımı şöyle:
Trafik, Servis Kazası nedeniyle 201 çocuk; Zehirlenme, Boğulma nedeniyle 125 çocuk; Ezilme, Göçük nedeniyle 103 çocuk; Yüksekten Düşme nedeniyle 71 çocuk; Şiddet nedeniyle 61 çocuk; Elektrik Çarpması nedeniyle 48 çocuk; Yıldırım Düşmesi nedeniyle 44 çocuk; Patlama, Yanma nedeniyle 29 çocuk; Kalp Krizi, Beyin Kanaması nedeniyle 15 çocuk; Kesilme, Kopma nedeniyle 13 çocuk; İntihar nedeniyle 11 çocuk; Nesne Çarpması, Düşmesi nedeniyle 9 çocuk; Diğer nedenlerden dolayı 12 çocuk işçi çalışırken hayatını kaybetti…
• Trafik ve servis kazaları en çok çocuk işçi ölüm nedenidir. Çünkü mevsimlik tarım işçisi olan çocuklar tıka basa dolu minibüslerde, traktör kasalarında veya açık kasa kamyonetlerin yaptıkları kazalarda yollara savrulmaktalar. Buna bir de son dönemde artan moto kurye çocukların ölümlerini de eklememiz gerekir.
• Yine önemli bir neden de boğulmalardır. Mevsimlik tarım işçisi çocuklar içme suyu veya genel kullanım için ihtiyaç olan suları derelerden ve su kanallarından sağlamaktadır. Ayrıca yazın 40 dereceyi aşan sıcaktan korunmak ve yine yıkanma ihtiyacı için girilen bu derelerde ve su kanallarında çocuklar boğulmaktadır.
• Ezilmeler metal, gıda, tekstil, inşaat ve kimya işçisi çocukların sıkça karşılaştığı bir ölüm nedenidir. Ölmediklerinde de uzuv kaybı, kırılma gibi ciddi sağlık sorunlarına neden olmaktadır. Yüksekten düşmeler ise inşaat işçisi çocukların ilk sıradaki ölüm nedenidir.
• Şiddet ise korunmasız olan çocukların en başta tarımda olmak üzere işyerlerinde ve sokakta karşılaştıkları bir ölüm nedenidir. Çocuk işçiler için maruz kalınan fiziksel ve psikolojik şiddet çoğu zaman gündelik yaşamın bir parçası haline gelmiştir.
2013-2024 yıllarında çocuk iş cinayetlerinin cinsiyetlere göre dağılımı şöyle:
104 kız ve 638 oğlan çocuk işçi çalışırken hayatını kaybetti…
• İş cinayetlerinde ölen kız çocuklarının 6-14 yaş grubundaki oranı yüzde 22’dir. Bu oran tüm yaşlardaki kadın işçi ölüm ortalamasının 3 katıdır. Genel olarak baktığımızda da tüm çocuk işçiler içinde bu oran tüm yaşlardaki kadın işçi ölüm ortalamasının 2 katıdır.
2013-2024 yıllarında çocuk iş cinayetlerinin yaşlara göre dağılımı şöyle:
4 yaşında 5 çocuk, 5 yaşında 6 çocuk, 6 yaşında 5 çocuk, 7 yaşında 7 çocuk, 8 yaşında 16 çocuk, 9 yaşında 14 çocuk, 10 yaşında 25 çocuk, 11 yaşında 21 çocuk, 12 yaşında 39 çocuk, 13 yaşında 47 çocuk, 14 yaşında 71 çocuk, 15 yaşında 113 çocuk, 16 yaşında 142 çocuk ve 17 yaşında 231 çocuk işçi çalışırken hayatını kaybetti…
• Türkiye’de çocuk işçilik 4 ila 8 yaş aralığında başlıyor. Tarımda toplayıcılık, çobanlık ve mevsimlik tarım işçiliği yapan; sokakta mendil satan, cam silen çocuklar var. Ancak mevsimlik tarım işçisi ve sokakta çalışan çocukların sayısında 8 yaşından itibaren ciddi bir artış var. 10-12 yaşlarda tekstil ve metalde çalışan çocukları görüyoruz. 13-14 yaşlarından itibaren tarım, inşaat, sanayi ve hizmetlerde çalışan sayıları yüzbinlere ulaşan; 15-17 yaş grubunda ise tarım başta olmak üzere konaklama, ticaret, inşaat, metal, tekstil ve gıda gibi işkollarında çalışan milyonu aşkın çocuk işçi var.
2013-2024 yıllarında çocuk iş cinayetlerinin aylara göre dağılımı şöyle:
Ocak ayında 43 çocuk, Şubat ayında 34 çocuk, Mart ayında 33 çocuk, Nisan ayında 39 çocuk, Mayıs ayında 71 çocuk, Haziran ayında 77 çocuk, Temmuz ayında 119 çocuk, Ağustos ayında 126 çocuk, Eylül ayında 74 çocuk, Ekim ayında 49 çocuk, Kasım ayında 45 çocuk, Aralık ayında 32 çocuk işçi çalışırken hayatını kaybetti…
• Mayıs ve Eylül aylarını içeren dönemde mevsimlik tarım işçisi çocukların ölümünü yoğun bir biçimde görüyoruz. Başka bir bakış açısıyla da tarım işçisi çocukların Mayıs ayı ile birlikte okulu bıraktığını ancak dönem açıldıktan sonra Ekim ayında okullarına döndüğünü söyleyebiliriz.
• Yine okulların kapanmasıyla birlikte Temmuz ve Ağustos aylarında “yaz aylarında” çalışan çocuk sayısının (tarıma ek olarak sanayi, inşaat ve hizmetler) kitlesel olarak arttığını belirtmeliyiz.
• MESEM gibi uygulamalarla kitleselleşen “adı öğrenci olan işçiliğin” bir sonucu olarak da özellikle kış aylarında kentlerdeki OSB’lerden gelen çocuk işçi ölümlerine giderek daha sık şahit olmaktayız. Örneğin son beş ayda 3 çocuk işçi (MESEM kapsamında) çırak ya da stajyer olarak çalışırken hayatını kaybetti.
2013-2024 yıllarında Türkiye’nin 77 şehrinde çocuk iş cinayeti gerçekleştiğini tespit ettik:
54 ölüm Şanlıurfa’da; 44 ölüm İstanbul’da; 43 ölüm Gaziantep’te; 37 ölüm Adana’da; 30 ölüm Konya’da; 23 ölüm Antalya’da; 22 ölüm Ankara’da; 20 ölüm Bursa’da; 18’er ölüm Aydın, Kocaeli, Manisa, Mardin ve Mersin’de; 16 ölüm Diyarbakır’da; 14’er ölüm Ağrı ve Hatay’da; 13 ölüm Denizli’de; 12’şer ölüm Kayseri, Samsun ve Şırnak’ta; 11’er ölüm Balıkesir, Erzurum, İzmir, Kahramanmaraş ve Malatya’da; 10’ar ölüm Aksaray, Muğla, Osmaniye ve Sakarya’da; 9’ar ölüm Ordu ve Van’da; 8’er ölüm Afyon, Elazığ, Karaman, Sivas ve Tekirdağ’da; 7’şer ölüm Batman, Düzce, Giresun ve Siirt’te; 5’er ölüm Çorum, Isparta, Kastamonu, Muş ve Yozgat’ta; 4’er ölüm Bolu, Hakkari, Kilis, Kütahya, Niğde ve ve Sinop’ta; 3’er ölüm Bartın, Bitlis, Burdur, Eskişehir, Kars, Kırıkkale, Kırklareli, Tokat, Uşak ve Zonguldak’ta; 2’şer ölüm Ardahan, Bayburt, Bilecik, Bingöl, Çanakkale, Edirne, Gümüşhane, Rize ve Tunceli’de; 1’er ölüm Adıyaman, Çankırı, Karabük, Kırşehir, Nevşehir, Trabzon, Yalova ve Irak’ta meydana geldi…
• En çok çocuk işçi ölümünün meydana geldiği şehir Şanlıurfa’dır. Ayrıca diğer şehirlerde ölen mevsimlik çocuk işçilerinde de memleket olarak ilk sırada Şanlıurfalılar vardır.
Sonuç
Türkiye sanayisinin dünya pazarlarında, özellikle AB pazarında, var olmasının yegâne yolu ucuz işgücü ihracıdır. Bu noktada sermaye için çocuk işçilik elzem olarak görülmektedir. Çocuk işçilik ancak üretenlerin yönetmesi durumunda önlenebilir. Yoksa uluslararası sözleşmelerin imzalanması, hazırlanan programlar, AB ve ILO temsilcilerinin açıklamaları vb. bunlar siyasi iktidarın çocuk işçiliği engellemek yerine, halkla ilişkiler stratejisinin bir parçası olarak meşrulaştırma yolunu tercih ettiğinin ve çocuk işçiliğinin güvencesiz çalışmanın en önemli kaynaklarından biri olduğunun gizlenmesinin göstergesidir. Tam da bu noktada üç temel talebimiz var:
• Çocuk işçilik yasaklanmalı, mesleki öğrenim çocuk gelişimine uygun bir biçimde planlanmalı ve kamusal kurallar çerçevesi içinde olmalıdır.
• Eğitim her kademede parasız olmalı, müfredat bilimin ışığında ve yaşam ile bağı kuran bir şekilde yeniden yapılandırılmalıdır.
• Yaşam alanlarımız uyuşturucu ve çeteleşmeden temizlenmeli, çocukların gelişimine uygun bir hale (spor, sanat, kültürel etkinlikler vb.) getirilmelidir.
Ancak bunları sistem içinde talep etmek tek başına bir anlam ifade etmiyor. Örgütlenmek, mücadele etmek ve direnmek gerekiyor. Şimdi, çocuklarımızı koruyacak adımları atmanın ve mücadelenin araçlarını yine çocuklarımızla birlikte oluşturmanın zamanıdır…
2013-2024 yıllarında iş cinayetlerinde hayatını kaybeden 742 çocuk işçinin isimleri
Adem Poyraz, Selahattin Erol, Eylem Debek, M.Ç., Hüsnü Acer, Atakan Taya, Okan Baran, Celil Kartal, Fatih Curlu, Esmanur Argun, Deniz Bilgin, Muhammed Ali Küçük, Muhammed Mustafa Kiraz, Muhammed Hinki, Hasan Yön, Erhan Karabay, Fatma Sarıgül, Zehra Budak, Bedrettin Gerçek, Polat Baran, Serkan Çakıl, Bünyamin Çakıl, Mert Aydın, Yunus Emre Küçükuzun, Yasin Dombay, Muammer Samet Karaoluk, Ahmet Direk Turan Haskiro, Muhammed C., Erol Can Yavuz, Muhammed Elmuheymi, Arda Bağuç, Ömür Arslan, Hakkın Can Kızıltaş, Furkan Çifçi, Azat Erenuluğ, Arda Günay, Arda Tonbul, Muhammed Şahin, Vefa ., Mehmet Çelik, Samet Demir, İlhan Yolcu, Muratcan Ateş, Yusuf Gözel, Tamir D., Osman Bostan, Batuhan Vahap Akbaş, Samet Ceyran, Eren Dağ, Alperen Kocayavuz, Mehmet Emin Doğan, Fatih Sakar, Alperen Enes Ural, Abdullah Çevik, Efe Demir, Murat Can Eryılmaz, Efe Baran Kazancı, Muhammet Can Ayten, Mehmet Kurtboğan, Emir Karayiğit, Miraç Terazi, Faruk Alkan, Emre Yazgan, Mehmet Veli İnal, Emircan Mazak, Muhammet Kaan Akbulak, Baran Gök, Mehmet Ali Nar, Hatun Elesli, Deniz Tutan, Tarık El Deyab, İsmail Yağbasan, Furkan Ertan, Yiğit Çiçek, Ali Maslak, Yusuf Polat, Salih Akkuş, Oğuzhan Karataş, Mertcan Kuru, Y.G., Mahmut Türkmen, Ali Heysem Heşlum, Ali Yahya Çetintaş, Mehmet Erboğa, Abdulkadir Erboğa, Abdullah El Hamuud, Abdulsamet Ceylan, Ömer Çakar, Ömer Girgin, Birol Deveci, Hüseyin Kaan Demir, Davud Murad, Zekai Dikici, Yiğit Zamanis, Emirhan Türker, Bayram Ali Akdilek, Ömer Faruk Yıldız, Ulaş Dumlu, Bektaş Algül, Mustafa Koç, Mehmet Akif Zengin, Serhat Erdem, Emir Yusuf Abanuz, Ali Sait Karpınar, C.A.K., Emre Koç, Egehan Bülbül, Ağci Çiçek, Abdülkadir M., Ali Koç, İskender Çimen, Diyar Demir, İrem Selçuk, Hidayet Yeşil, Mehmet Çevirel, Furkan Kalemli, Ayşegül Üzüm, M.D., Uğurcan Demirbaş, Mert Er, Miktad Yantur, Halil Karagöz, Muhammed Nur El Hüseyin, Halil Togay, Tahir Baykan, Ferhat Batur, Yalçın Akcan, Yusuf Narin, Muhammet Gün, Büşra Koçak, Zafer Umut Bayram, Muharrem Aksem, Hayri Altun, Ahmet Şahin, Ahmet Çetin Genç, Edanur Demir, Habib Gökçe, Yakup Mehmet Öyürlü, Süleyman Daşgın, Muhammed el-Bish, Yusuf Demir, Muhammet Talha Karabacak, Abdülhamit Gür, Mahmut Karaaslan, Belkize (Hacer) Çelik, Yahya Berkay Şahin, Mecit Muhammed Madal, Emcet El Şvavbi, Emat Eldin, Hediye Aksoy, Mustafa Bülbül, Z.K., Hatice Kestane, Musa Can Çapuk, Ahmed Hannan, Beritan Taşer, Muhammed Atış, Salih Güneş, Maher Fovaz El Halaf, Gülhan Çizik, Berzan Özgün, Fevzi Özek, Muhammet Karancı, Narin Büyükçay, Baran Üstün, Habip Şen, Samet Bilir, Caner Sak, Mustafa El Muhammet, Özgür Can Akbulut, Barış Akbulut, Rojhat Altuntaş, Latif A., Fırat Eroğlu, Fesih Kapçak, Emrecan Çiftçi, Emrullah Kalem, Halil Şenbüyük, Tümer Kaşık, İsa Yıldız, Devran Onay, Gamze Açar, Serhat Sarıyıldırım, Gökhan Dünay, Aslı Aktarlı, Suat Aktarlı, Emre Özcan, Mahmut Tebaş, Ayşe Daş, Faruk Aslan, Samet Baran, Eymenh Hammamı, U.A., Mükremin Tangıç, Doğan Yılmaz, Haydar Karataş, Alper Arslan, Mehmet Zencirci, İbrahim Küçük, Sami Samet Satır, Ersan Taş, Muhammet Gencer, İsa Yıldırım, Kemal Budak, Hamza Acan, Ramazan Şimşek, Mehmet Emin Epyıldız, Mehmet Ali Beşaltı, Harun Şakar, Vefa Karataş, Yunus Akkuş, Hasan İlaslan, Ahmet Akturfan, Caner Mızrak, Mustafa Kemal Üçpınar, Mehmet Fatih Çiftçi, Yasin Parlak, Salih Geyikçi, Abdulkadir Karaali, Veysel Can Sevinç, Emre Bayır, Eray Yazgan, Halaf (Halef) Sağır, Fatih Gür, Gülay Yaman, Visal Süleyman, Jindar Şan, Burak Demir, Emircan Burak, Furkan Diri, Muhammed Emir Bozanoğlu, Vakha Aksat, İbrahim Ayman, Recep Arslan, Rafide El-Dank, İsa Boğa, Burak Türker, Nurullah Karakuş, Emrullah Alptekin, Yakup Çetin, Tevfik Fukra Erikli, Şervan Akpolat, Ahmet D., Nergiz Kinno, Göksal Çolak, Ömer Demet, Abdul Şükür Türkmen, Hakan Güneş, Yakup Yıldız, Muhammed Emin, Zinnur Tomay, İbrahim Halil Oruç, Ramazan Uysal, Efekan Aslan, Devran Tunahan Kösçü, Selman Bingöl, Halil Yeloğlu, Ahmet Essed, Hasan Toksoy, Umut Aldemir, Uğur Güneş, Okan Şengel, Murat Özkara, Yusuf Aydın, Ayçan İbrahim, Musa Taşkın Yavuz, Kadir Üstün, Emrah Sucu, Mahmut Maruf, Ahmet Sino, Aleyna Hatun Budanır, Arif Kul, Ahmet Turan, Ömer Faruk Arslan, Oğuzhan Erçeğ, Ahmet Furkan Kılınç, Gül Abdu, Cemil Uslu, Faruk Aydemiroğlu, Beşşar Elşeyh, Samet Tekin, İslam Öztemel, Dayip Öztürk, Agit Güler, Mehmet Zeyrek, Sedat Ay, Ahmet Hakan Öğütçü, İbrahim Biçer, Kadir Kara, Vefa Taşçı, Mehmet Bağatır, Nimet Saylan, Osman Anşen, Mustafa Ali Kelebek, Sığan Kertes, Oktay Porsuk, Mehmet Toprak, Zeynep Eroğlu, Ekrem Yörük, Harun Ezer, Ökkeş Yanar, Mahmut Deveci, Halil Aygün, Tolga Köse, Bahar Çağatay, Piroz Yaşar, Muhammet Reşit Yıldırım, Eren Gül, Furkan Duman, Samet Çelebi, Muhammet Nur El Ahmet, Erdem Karakoç, Fazlı Çam, Ceylan Kanarya, İbrahim Zengin, Arif Atçı, Murat Gümüş, Faruk Kaya, Yunus İnci, Hasan İke, Ali Osman Duvar, Dilek Arslan, Muhammet Gökdeniz, Davut Beyazıt, Onur Yoldaş, Hüseyin Abay, Mustafa Buğa, İsmail Çolak, Seyfullah Ömgün, Tuba Akkoyun, Hasan Koçaker, Ömer Faruk Sever, R.D., Bekir Erdem, Faruk Türkoğlu, Ali Yıldız, Ahmet Albayrak, Kasım Özdemir, Murtaza Meşe, Oğuzhan Tosun, Abdül Kuddüs Nazar Mehmet, Habibe Aydın, Ramazan Saltı, Ayşe Alpak, Kasen Abdullah, İbrahim İşcan, Halil İbrahim Arslan, Hava Aslan, Berkay Zengin, Refik Göksu, T.A., Muhammed Mahmoud Eşsilim, Pınar Müçek, Fettah Erdem, Edanur Baksi, Kadir Oflaz, Hakan Sarp,Burak Ay, Ahmet Doğan, Erkan Ölmez, Diyap Abid, Furkan Ateş, Şahin Aytaç, Mehmet Şeyhan, Selman Mertaslan, Adem Kum, Behlül Ataş, Özcan Gencer, Yasin Yorulmaz, Ercan Tuğlu, Halil Berke Aygün, Mahmut Altunsöz, Sefa Doğan Özer, Mendul Meryem, Osman Yardımcı, Serhat Bilmez, Ufuk Özcan, İ.D., Aytuğ Kesim, Hekim Casım Nebo, Halil İbrahim Alış, Ömer Faruk Bulut, Abdulhamit Taben, Ahmet Taben, Yusuf Kara, Hayriye Kurt, Benal Temurlu, Furkan Öztürk, Mehmet Bölükbaşı, Sultan El Halil, Burhan Tutak, Furkan Akalın, Ramazan Baş, Bahri Emen, Orhan Aslan, Muhammet Aydemir, Mazlum Turan, İbrahim Kılıçaslan, Ayberk Ayvalık, Serdar Yakar, Abdülkadir İda, Mustafa Koçer, Burak Kaya, Yasin Tomaç, Ali İbrahim, Burak Aslan, İslam Bayat, Abdullah Şeker, Yunus Emre Solmaz, Oğuz Uysal, Basil Ali, Hüseyin Karakaş, Malik Şahingöz, Dersim Hacı, Çağla Yalçın, Recep Kaynak, İbrahim Oturan, Kubilayhan Altınışık, Hacı Ölgen, Enis Kök, Ramazan Gürcan, Didem Öztürk, Veli Can Çelik, Reşat B., Berkan Altay, Yusuf Toprak, Samır Muhammed, Enes Alkan, Bedirhan Ok, İsmail Gür, Zehra Alda, Oğuzhan Çalışkan, Emin Halastar, Nurullah Yeşilyurt, Kübra Yaşatır, Süleyman Sertan Buluş, Nacin Freyş, Hale Çelik, Osman Özen, Barış Ergin, Yılmaz İdareci, Hamitcan Aslan, F. Y., Sebahat Ö., İbrahim Can Duran, Hüseyin Demir, Ali Fırat Belder, Seyrani Köstü, Emre Aksüt, Abdul Hakim, Harun Efe, Mehmet Öztürk, Serdar Özdemir, Osman Avcı, Hasan Bakdur, Salih Eroğlu, Gökhan Örüç, Pınar Akbaş, Eren Erenoğlu, Fırat Sarıçam, Serdar Demir, Faruk Can Güvenç, Ali Karkaş, İlhan Yiğit, Faruk Dumlupınar, Vefa Aydemir, Mahmut Ateş, Rabia Cirik, Ayşe Cirik, İbrahim Yavuz, Ş.Ü., Sabri D., Muratcan Turan, Ferhat İridağ, Mahir Aytaç, Gökhan Kayalıoğlu, Deniz Esen, Bayram Süzel, Mustafa Tomay, Abdülkerim Karadöl, İbrahim Kara, Ferdi Çakır, Nezir Akgül, Süleyman Kasar, Volkan Özpamuk, Hüseyin Ceylan, Kübra Şenateş, Kader Yalçın, Aslı Oruç, Sülayman Yörük, Soner Karatut, Bayram Yıldız, Yonca Akkuş, Ferit Güler, Serkan Altunay, Murat Güner, Mehmet Sıtkı Gültekin, B.İ., Evren Kocaöz, Emirhan Dolak, S.A., Mahsum Ak, Sinan Enes Zinciralmaz, Sozdar Beko, Esmanur Solmuş, Arsalan Doudkanlou, Kuzey Evergen, Muhammed Emir Bakla, Mohammed Zain, Mustafa Çakmak, Enes Balçok, Talha Çınaklı, Ahmet Doğukan Ataş, Abdurrezzak Kahya, Ali Karaoğlan, Harun Yıldız, Emir Zaif, Yiğit Demirel, Hasan Eymen Ergen, Fidan Tunç, Dicle Nur Selçuk, Erman Haymana, Seli Salih, Tamer Çağatay Kıla, Mehmet Sinan Yaygın, Hüseyin Elhamud, Gizem Selda Çoban, İsa İşli, Cahit Geçit, Ahmet Elderviş, Hamza Dülükoğlu, Sefa Yıldız, Muhammet Ongun, M.E.H., Ramazan Ulu, Anıl Altıntaş, Şeymanur Üzüm, Eda Tunç, İsmet Ziya Çevik, Muhammed Koçyiğit, Abdulsamed Dağ, Murat Koyuncu, Muhammed Dağır, Emir Esnek, Doğan Gül, Muhammed Onan, Ula Kerem, Ali Kubacık, Mehmet Durmaz, Delil Alış, Enes Kurt, Taha Demirler, Mert Yıldırım, Muhammet Can Örnek, Zeynep Kumsal Yılmaz, Murat Kaya, Mustafa İletmiş, Mehmet Ali Kırcılı, Fadime ., Enes Çiftçi, Mehmet Emin Aslan, Ahmet Aslan, Saadet Karataş, Remziye Büyükçay, Yusuf Ata, Batuhan Kartal, Gamze Kakız, Hamza Çökükoğlu, Vail El Mansur, Harun Mete Şahin, Bakri Ancilini, Emirhan Uyanık, Kevser Kartal, Sami Nadiri, Nucud Salih, Ali Osman Eytemiş, İbrahim Okal, Ramazan Şimşek, Mehmet Zurnacı, Kadir Yağmur, Mahmut Yağmur, Doğan Polat, İbrahim Aldemir, Muhammet Ali Demir, Üzeyir Erken, Barış Aksu, Abdullah Korkmaz, Süleyman Buluş, Göksu Akyel, Sinem Aksu, Abdullah Sabah, Hakan Yeşiltaş, Hacire Aslan, Mehmet Mustafa Aslan, Davut Ulaş Kayacan, Osman Şimşek, Abdurrahman Abdi, Ali Berkel, Tarkan Gürbüz, Vedat Ekinci, Hatice El Naccar, Ünal Efe Ecer, Mesut Karakülah, Ayaz Güloğlu, Nupelda Güloğlu, Tülin Türkmen, Musa Polat, Pınar Polat, Arda Kaan Keskin, Ali Soyer, Ferhat Arslan, Diyar Bilen, Ahmed El Ahmed, Asiye Torun, Gökhan Özkan, Berivan Karakeçili, Ahmet Çiftçi, Aziz Çino, Bekir Dem, Muhammed Ay, Jihad Saflan Hamid, Mustafa Altunbaş, Hıdır Önder, Kefa İbrahim, Umut Demiröz, Ahmet Salih, Gökhan Ahıskalı, Yakup Taşdemir, Yusuf Yılmaz, Leyla Çiçek, Serhat Batur, Yusuf Kıdat, Hogır Kayran, İsmail Semih Kaynak, Yusuf Kaya, Berat Taş, İlyas Çeler, Aydın Dolmi, Beşar Güneş, Habib Geçer, Osman Sarı, Songül Çapat, Mehmet Emin Çevik, İsrafil Sarı, Muhammed Hacderviş, Eray Sevim, Nildanur Akman, Esma Polat, Şahin Budan, Samet Barış Aydın, Tahsin Can Korkut, Betül Kazan, Handan Yıldız, Hatice Acar, Kübra Yılmaz, Muhammed Açıkça, Ali Osman K., Cafer Gül, Resul Çiçek, Yakup Çiçek, Kadri Barak, Ahmet Demir, Mehmet Yılmaz, Ayşegül Küçükyılmaz, Bünyamin Öztürk, Zeynep Müçek, Hatice Korkmaz, Mutlu Çelik, Üzeyir Çatal, Mustafa Cemal, Hüseyin Eşen, Abdulsamet Eren, Ferhat Ali, R.Y., Mazlum Candede, Bünyamin Buyun, Tuba Nur Ekinci, Eyüp Ağırman, Ali Çite, Ferhat Çalışkan, Aziz Mavi, Abit Yıldız, Hatice Dayanç, Muhammed Hasan, Yıldırım Öz, Bahattin İlet, Aysel Gezici, Mehmet Kizir, Songül Evran, Salih Sak, Mustafa Şahingöz, Ahmet Toros, Harun Demir, Ferhad Ş., Raid Hasan, Dijle Karakaş, Seda Nur Tatar, Çetin Akdoğan, Ayşe Alda, E.P., Sedat Yalçın, Furkan Çavuş, Ali Saltık, Yasir Geylani, Ahmet Ataş, Resul Yılmaz, Ahmet Güneysu, Yavuzhan Gemici, İbrahim Bozkurt, Yücel Arı, Muharrem Dursun, Orhan Sürer, Behzat Özen, Emine Demirel, Sami Kozan, Nazar Güvendiren, Esma Bağcı, Şifa Bağcı, Hüseyin Çelik, Yasin Çelik, Yakup Kartal, Sabahattin Donat, Ökkeş Gögebakan, Salih Dikici, Oya Korkan, Mustafa Demirray, Ahmet Yıldız ve ismini öğrenemediğimiz 15 çocuk…
