PİRYOL – Yeni dönem hazırlıklarını tamamlayan Meclis’in ilk gündemi süreç kapsamında kurulacak olan komisyon olacak. Meclis, başta fon krizi olmak üzere güncel gelişmelere dair birçok gündemi de görüşecek.
Meclis, Barış ve Demokratik Toplum Süreci kapsamında yeni yasama yılına hazırlanırken, sürecin yasal ve siyasi ayağında atılacak adımların da merkezi olacak. 1 Ekim’de başlayacak 29’uncu Dönemin 4’üncü Yasama Yılı’nda, geçtiğimiz dönemde kabul edilen Çerçeve Yasa’nın uygulanmasına ilişkin çalışmalar ile Meclis bünyesinde oluşturulması beklenen izleme ve takip mekanizması öne çıkacak. Sürecin demokratikleşme, yerel yönetimler, kayyım uygulamaları ve cezaevlerine ilişkin başlıklarının Meclis gündemine nasıl taşınacağı ise yeni dönemin temel tartışma başlıkları arasında yer alacak.
Geride kalan 28’inci Dönem 4’üncü Yasama Yılı’nda ise kamuoyunda tartışmalara neden olan çok sayıda düzenleme ve karar, Meclis Genel Kurulu’nun gündemine alınarak kabul edildi. 1 Ekim 2025’te başlayan yasama yılı, süreç başta olmak üzere önemli siyasi gündem başlıklarının tartışıldığı bir dönem oldu.
Meclis, söz konusu süreç kapsamında hazırladığı komisyon raporu ile Çerçeve Yasa’nın görüşülerek kabul edilmesi dışında sürece ilişkin kapsamlı bir çalışma yürütmedi.
ÖNCEKİ DÖNEM SÜREÇ ÇALIŞMALARI
Bu yönüyle sürecin gerisinde kalan Meclis çalışmaları, Genel Kurul’da 21 kanun teklifinin yasalaşması ve 15 uluslararası anlaşmanın kabul edilmesi ile gerçekleşti. Ayrıca 5 Cumhurbaşkanlığı tezkeresi ile 2 Meclis Başkanlığı tezkeresi de bu dönemde Meclis’ten geçen tezkereler oldu. Son kabul edilen düzenlemesi ise Barış ve Demokratik Toplum Süreci’ne ilişkin Çerçeve Yasa oldu.
MECLİS KOMİSYONU
Meclis’in 28’inci dönem çalışmaları, bir önceki dönemin sonuna doğru kurulan (5 Ağustos 2025) “Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu” çalışmaları ile başladı. Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş’un aktardığına göre komisyon 21 toplantı yaparken, 11 siyasi partinin katılımıyla 90 saat müzakere yürütüldü ve 4 bin 318 sayfa tutanak tutuldu. Komisyon raporu 18 Şubat 2026’da 47 kabul oyuyla kabul edildi.
ÇERÇEVE YASA
Komisyon raporunun ardından beklenen yasal adım yaz aylarına kaldı. 5 Ağustos 2026’da 367 milletvekilinin imzasıyla “Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi” Başkanlığa sunuldu. 8 Ağustos’ta Adalet Komisyonu’ndan geçti. 10 Ağustos’ta Genel Kurul’da yaklaşık 12 saat süren görüşmenin ardından açık oylamada 562 oy kullanıldı; 468 kabul, 88 ret, 6 çekimser oy çıktı. Yasa 18 Ağustos’ta Resmî Gazete’de yayımlandı. Kurtulmuş, bu oylamayı bir yasa teklifi üzerinde oluşan en yüksek konsensüslerden biri olarak niteledi. Yasanın uygulanması MGK teyidine bağlandı.
DÖNEMİN YASAMA FAALİYETLERİ
Yasama faaliyetleri ise Meclis’in en tartışmaları faaliyetlerinin başında geldi. Kamuoyuna yansıyan resmi bilanço, yasalaşan teklifler üzerinden tutuldu. 4. Yasama Yılı’nda Genel Kurul’dan 21 kanun çıktı. Başkanlığa sunulan tüm tekliflerin kaçının komisyonda veya Genel Kurul’da görüşülüp kaçının düştüğüne dair partilere göre tam bir resmi döküm yayımlanmadı.
DÖNEMİN ÖNERGELERİ: KABUL EDİLENLER VE EDİLMEYENLER
Grup önerileri ve gündem önergeleri de aynı tabloyu gösterdi. Genel Kurul’da CHP’nin gıda güvenliği, Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi’nin (DEM Parti) kayyım uygulaması, İYİ Parti’nin kapanan şirketler ve Saadet Partisi’nin emekli aylıklarına ilişkin grup önerileri ayrı ayrı oylandı, söz konusu önergelerin birçoğu AKP ve MHP oylarıyla reddedildi. Meclis araştırması önergeleri ise sınırlı biçimde kabul gördü. Çocukların suça sürüklenmesine yol açan nedenlerin incelenmesi ve mera saldırılarındaki ölümlerin araştırılması için araştırma komisyonları kuruldu. CHP ve DEM Parti’nin çocuk, eğitimde şiddet ve kayıp çocuklar başlıklı birçok araştırma önergesi ise “gündemde” kaldı veya öne alınmadı. CHP milletvekilleri, dönem içinde okullardaki ihmaller için onlarca soru önergesi, kanun teklifi ve araştırma önergesi verdiklerini, bunların reddedildiğini kürsüden sık sık tekrarladı. Yazılı soru önergelerinde de cevap oranı düşük kaldı. 12 Mayıs 2026 itibarıyla 28’inci Dönem’de işleme alınan 44 bin 154 yazılı soru önergesinin 12 bin 742’si yanıtsızdı. 24 bin 53’ü yasal süreden sonra yanıtlandı. Yanıtlanan önergelerin büyük oranı ise sonuçsuz kaldı.
EN ÇOK TARTIŞILAN DÜZENLEMELER
Yılın en geniş tartışması çerçeve yasada yaşandı. Komisyonda ve Genel Kurul’da kayyım, tutukluluk, AİHM kararları, demokratikleşme ve yasanın MGK şartına bağlanması saatlerce konuşuldu. DEM Parti yasanın geçiş niteliğini kabul etti, kalıcı barışın demokratik adımlarla geleceğini vurguladı. İkinci büyük tartışma ise çocuk ceza düzenlemesi oldu. Çocuk Koruma Kanunu değişikliği 8 Ağustos 2026 gecesi kabul edildi. 15-18 yaş grubunda ceza üst sınırlarının yükseltilmesi ve kasten öldürmede yaş indiriminin uygulanmaması tartışmalara yol açtı. Alınan karar muhalefet partilerinin yanı sıra hukuk örgütlerinde de tepki ile karşılandı. Trafik cezalarını artıran, sosyal medyaya yaş sınırı getiren yasal düzenlemelerin yanı sıra 11 ve 12’nci yargı paketleri, “varlık barışı” düzenlemesi ile orman statüsündeki alanların özel mülkiyete açılmasının yolunu açan toprak kanunu da yılın en gergin başlıkları oldu. Öğrenci affı ve kadın memura ücretli doğum izninin 8 haftadan 16 haftaya çıkarılması ise daha sınırlı itirazla kabul edilen düzenlemeler oldu.
EN ÇOK KABUL EDİLEN TKLİFLER: GÜVENLİK VE YARGI
Kabul edilen tekliflerde en çok işleyen hat güvenlik, yargı ve mali düzenlemeler oldu. Barış ve Demokratik Toplum Süreci’ne dair Meclis’ten çıkan tek kanun çerçeve yasa olarak kalırken, komisyon raporunun 7’nci maddesindeki demokratikleşme başlıkları, kayyımın kaldırılması, anadil hakları ve yerel yönetimlerin güçlendirilmesi bu yasama yılında kanunlaşmadı. Meclis Çerçeve Yasa kanununun kabul edilmesiyle beraber 10 Ağustos tarihinde tatile girdi.
SÜRECE DAİR İLK BEKLENTİ
Meclis’te yeni dönemin ilk tartışması ise Barış ve Demokratik Toplum Süreci kapsamında oluşturulacak “İzleme ve Takip Kurulu Alt Komisyonu” olacak. Komisyonun nasıl olacağı konusunda henüz netlik olmasa da birçok siyasi parti söz konusu komisyonda yer alacak. Siyasi partilerin milletvekillerinden oluşacak komisyonun çoğunluk dengesi henüz netleşmez iken, komisyonun çalışma biçiminin nasıl olacağı konuları da tartışılmış değil. Meclis’in 1 Ekim tarihinde açılmasıyla beraber bu tartışmaların yapılması ve komisyonun kurulması bekleniyor.
İLK TEKLİF: KIZILAY
Genel Kurul’un ilk görüşmesi beklenen düzenleme, 15 Mayıs 2026’da Başkanlığa sunulan ancak geçen yılın yoğun gündeminde kalamayan Türk Kızılay Kanun Teklifi. 9 maddelik teklifte Kızılay’ın görev, yetki, hak ve muafiyetleri yer alıyor.
BOOKİNG VE DİJİTAL KONAKLAMA
Dokuz yıldır erişim engelli dijital konaklama uygulaması Booking’in yeniden faaliyet göstermesinin önünü açacak düzenleme gündemde. AKP’nin 11 Ağustos’ta sunduğu teklif Airbnb, TravelGo ve Booking gibi platformları kapsıyor. Platformlara Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan izin alma zorunluluğu getirilmesi öngörülüyor. Teklif henüz komisyonda.
YARGI PAKETİ
Adalet Bakanlığı ile AKP Grubu’nun üzerinde çalıştığı 13. Yargı Paketi’nin ekim içinde Başkanlığa gelmesi bekleniyor. Pakette süresiz nafakanın kaldırılarak evlilik süresiyle orantılı bir sisteme geçilmesi, boşanma davalarında tazminat ile mal paylaşımının ayrılması konuşuluyor. Sanal medyaya kimlik bilgisiyle giriş zorunluluğunun da aynı pakette yer alacağı belirtiliyor. Düzenleme henüz taslak.
FON KRİZİ VE ARAŞTIRMA TALEBİ
Yeni dönemin en tartışmalı başlıklarından biri kamuoyunda “fon krizi” olarak anılan yatırım fonu soruşturması. Muhalefet Meclis araştırması önergesi hazırlığı yürütüyor. YENİ Parti, 24 Eylül’de 15 maddelik “adil tasfiye” kanun teklifi verdi. Kurtulmuş, teklif gelmesi halinde araştırma komisyonu kurulabileceğini söylemişti.
SİGARA VE KAMUSAL ALAN
Kamusal alanlarda sigara kullanımının sınırlandırılmasına ilişkin çalışma da ekim dosyasında. Metnin kapsamı henüz netleşmedi. Geçen yıl sosyal medyaya yaş sınırı getiren düzenlemenin ardından dijital ve sağlık başlıklarının yeni dönemde de Meclis’i meşgul etmesi bekleniyor.
ARALIK AYINDA BÜTÇE
Yılın ikinci büyük yasama bloğu Aralık’taki 2027 bütçe görüşmeleri olacak. Geçen yıl 2026 bütçesi 21 Aralık 2025’te kabul edilmişti. Muhalefet, yeni dönemde de emekli aylığı, asgari ücret ve hayat pahalılığını grup önerileriyle gündeme getirmeye hazırlanıyor. Geçen yıl bu önerilerin büyük kısmı kabul edilmemişti. (Kaynak: MA)
