Hakikat Yol’unda (Alevilikte); insanın insanla ve insanın cümle varlıkla ilişkilenme biçimi ikrar ve rızalık esasına dayanır. Yol-erkan ikrar ile rıza ile yürünür. İkrar ile rıza ile yürünen Hakikat Yol’u (Alevilik), kadimde beri ‘devlet eliyle’ değil; ocak sistemiyle, bu sistem içinde pir, mürşid, rayber ve talip bağıyla ikrar ve rıza esasına dayanan yol-erkânıyla bugüne ulaşmıştır. Yol’umuzun iç işleyişle ilgili yani Yol, ikrar, rızalık, ocak mürşid, pir, rayber ve talip ilişkisi ve Cem yürütme vs. gibi konularda Alevilerin dışında bir başkasının yorum ve tanımlama yapma hakkı yoktur. Çünkü bütün bu değerler, Yol’a ikrar veren Yol taliblerinin sorumluluğundadır.
Bu yazımda da kimi “Alevi kurumları” tarafından çok sık bir şekilde dile getirilen “Cemevleri”miz ibadethane, “Cemevleri”miz de ibadet konusuna kısaca değinmek istiyorum. Son günler de kimi “Alevi kurumları” tarafından Cemevlerine yasal statüsü verilmesi talebi ve bu bağlamda “Cemevleri”nin ibadet mekânı olarak tanınması konusu çok sık bir şekilde gündeme getiriliyor. Zaman zaman bu konu talepler arasında da ilk sıralarda yer alıyor. Kimi “etkinlik ve anma”larda da bazı siyasetçiler de bu konuda “Cemevleri”nin ibadethane olarak tanımlayarak düşüncelerini dile getiriyorlar.
Hakikat Yol’unun ikrarlı talibi bir Can olarak; Cemevi tek başına bir ibadethane değildir ve Cemevi’ni tek başına ibadet mekânı olarak sınırlandırmak doğru değildir diyorum. Bu konuda da Pirlerimiz; “Biz bir mekâna sığmayız, Hakk, Hızır her yerdedir, bütün yeryüzü bizim için Cem alanıdır, Cem mekânıdır” demişlerdir. Evet, bütün yeryüzü bizim için meydan kurulacak ve Cem yürütülecek meydandır. Peki Günümüz koşullarında Cemevlerine ihtiyaç var mıdır? Elbette vardır. Çünkü Cemevi, bir bütün olarak hizmetlerin yürütüldüğü bir mekândır, bu mekânın varlığı günümüzde gereklidir. Peki Cemevlerine yasal statü gerekli midir? Meseleye eşit yurttaşlık ve laiklik ilkesi temelinde bakıldığında elbette ki gereklidir. Fakat “devlet”, bir inancı (öğretiyi) tanımlama, dönüştürme ve asimile etme gayretinden vaz geçer ise bu kara yerinde ve doğru bir karar olmuş olacaktır.
Yaptığımız bu kısa değerlendirmelerden sonra pir, rayber, talip birlikteliğiyle ikrar ve rıza hukuku çerçevesi içerişinde hakikat meydanını kurup yürüttüğümüz Cem’imiz “ibadet” tanımlaması içine sığar mı? kısaca ona bakalım. Dini bir terim olan ibadet nedir? İbadet, Allah’a boyun eğme ve itaat (kulluk): yaratıcıya (Allah’a) karşı gönüllü bir teslimiyet (tapma-tapınma”) ve saygı duymak demektir. Sonuç olarak ibadet; insanın Allah’a saygı, sevgi ve itaatini göstermek, O’nun hoşnutluğunu kazanmak niyetiyle ortaya koyduğu belirli tutum ve gerçekleştirdiği davranışlar toplamıdır. Yukarıdaki “tanımlamada” da görüldüğü gibi Allah’a “kulluk” sınırları içinde ibadetin niçin ve neden yapıldığı ve niçin yerine getirildiği apaçık bir şekilde bellidir.
Özü itibariyle Cemimiz dâr-didar ve sorgu-sual olunarak ikiliğin terk edilerek, birliğe erişildiği yani “Ben”in yerine “Biz”in ortaya konulduğu erkândır. Bu erkân’ın gıdası muhabbettir. Gıdası muhabbet olan Cemimiz de Hakikat Yol’u talipleri olarak bizler; rızalaşarak ve ikrarlaşarak yeniden hep birlikte bir olarak var oluruz. Bu birliktelik içinde insanı bir bütün olarak eşit sayar bir Can biliriz. İnsanı Can bildiğimiz bu meydanda “kadın-erkek” ayrılığı bilmeyiz, hep birlikte cemal cemale otururuz. Kısacası Cem, erdemli ve vicdanlı, ahlaklı (edeb’li) olmanın, toplumsal dayanışmanın, eşit ve adil bir toplum yaratma iradesinin ortaya konulduğu bir erkândır. İşte bu yüzden tektir, eşi ve benzeri yoktur.
Sonuç olarak: ikrar ve rıza esası çerçevesi içinde “hep birlikte biz” olup Hakikat meydanında yürüttüğümüz (bağladığımız) Cemimizin bir ibadet olduğu ya da olmadığı açık ve net bir şekilde görülecektir. Bu görülmedeki asıl mesele Hakikat Yol’unun (Aleviliğin) kendi öz değerlerini yani kendi hakikatini koruyup korumama meselesidir. Aşk olsun kendi öz değerlerini yani kendi hakikatini koruyarak Yol’u yürüten Can’lara. Sevgiyle. Aşk ile.
