PİRYOL- MHP Lideri Devlet Bahçeli partisinin grup toplantısında Öcalan için ‘umut hakkı’nı dile getirdi.
Bahçeli, “Meclis’e gelsin DEM grubunda silah bırakıldığını ilan etsin. Bu dirayet ve kararlılığı gösterirse, “umut hakkı”nın kullanımıyla ilgili yasal düzenlemenin yapılması ve bundan yararlanmasının önü de ardına kadar açılsın” dedi.
MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli Meclis’teki parti grup toplantısında çözüm sürecine ilişkin açıklamalarda bulunurken, Öcalan’a çağrı yaparak “Meclis’e gelsin DEM grubunda silah bırakıldığını ilan etsin. Bu dirayet ve kararlılığı gösterirse, “umut hakkı”nın kullanımıyla ilgili yasal düzenlemenin yapılması ve bundan yararlanmasının önü de ardına kadar açılsın. Ne Kandil, ne de Edirne; adres İmralı’dan DEM’e uzansın, bu ağır ve tarihi terör sorunu ülke gündeminden tamamen çıkarılsın.” İfadelerini kullandı.
Bahçeli’nin grup toplantısının ardından “umut hakkı” yeniden gündeme geldi.
UMUT HAKKI NEDİR?
Umut hakkı, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırılan mahkumların belirli bir süre cezaevinde kaldıktan sonra, iyi halleri değerlendirilerek, koşullu salıverilme imkanı elde edebilmesi ilkesini ifade eder. Bu hak, insan hakları açısından önemli bir kavram olup, kişilere hapiste geçirdikleri süre boyunca bir gün serbest bırakılma umudunu sağlar.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarında da umut hakkı üzerinde durulmuş, özellikle müebbet hapis cezalarının belirli aralıklarla gözden geçirilmesi gerektiği vurgulanmıştır. 2013 yılında Vinter ve Diğerleri – Birleşik Krallık davasında, AİHM müebbet hapis cezalarının gözden geçirilmesi gerektiğini belirterek, en fazla 25 yılda bir serbest bırakılma durumunun değerlendirilmesini tavsiye etmiştir.
Türkiye’de, Abdullah Öcalan davası bağlamında da umut hakkı gündeme gelmişti. Öcalan’ın ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası nedeniyle, koşullu salıverilme hakkına sahip olup olamayacağı konusunda tartışmalar devam ediyor.
Mevcut yasal düzenlemeler çerçevesinde, Türkiye’de “terörle mücadele” kapsamındaki suçlardan mahkum olanlar için koşullu salıverilme olanağı sınırlı tutulmuştur. Buna karşın, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Anayasa’nın ilgili maddeleri doğrultusunda bu tür kişilerin umut hakkının korunup korunmayacağı konusu zaman zaman yargı kararları ve hukuk tartışmalarında yer buluyor.
AİHM, BAHÇELİ’NİN ÖCALAN İÇİN İSTEDİĞİ UMUT HAKKI İÇİN NE DEMİŞTİ?
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), 18 Mart 2014’te PKK Lideri Abdullah Öcalan’ın şartlı salıverilme hakkına sahip olmaksızın ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkum edilmesini, umut hakkı ilkesi gereğince, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne (AİHS) aykırı buldu, Türkiye’den bu konuda düzenleme yapmasını istedi. AİHM, daha sonra mahpuslar Hayati Kaytan, Emin Gurban ve Civan Boltan için de benzer kararlar verdi. Ancak Türkiye, aradan geçen 10 yıla rağmen “ihlal” kararına dair herhangi bir adım atmadı.
Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi, 17-19 Eylül’deki toplantıda, AİHM’in ihlal kararlarını 3 yılın ardından bir kez daha gündemine aldı. Komite, gerekli önemlerin geciktirilmeden alınmasını istedi. Komite, adım atılmaması halinde Eylül 2025’teki toplantıda ara karar hazırlanacağı uyarısında bulundu.
